ทุนโอลิมปิกวิชาการ
สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์


ความเป็นมา

วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนาประเทศ รัฐจึงจำเป็นต้องสนับสนุนการพัฒนากำลังคนด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการสรรหาผู้มีความ สามารถพิเศษทางคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และการพัฒนาทรัพยากรบุคคลเหล่านี้ให้เต็มตามศักยภาพ เพื่อให้สามารถสร้างองค์ความรู้ทางคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ระดับแนวหน้า และพัฒนาเทคโนโลยีใหม่ๆ อยู่เสมอ จึงจะสามารถเพิ่มขีดความสามารถในการพัฒนาประเทศให้ทัดเทียมกับนานาประเทศได้สมาคมวิทยาศาสตร์แห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้ร่วมมือกับสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) และสมาคมคณิตศาสตร์แห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ ดำเนินการคัดเลือกและจัดส่งผู้แทนนักเรียนไทยไปร่วมแข่งขันคณิตศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ เป็นครั้งแรก เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๓๒ ณ สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี นับเป็นการเริ่มต้นโครงการโอลิมปิกวิชาการ ที่มุ่งหมายกระตุ้นให้เกิดบรรยากาศทางวิชาการ เอื้อให้เยาวชนไทยสนใจศึกษาวิชาคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ ส่งเสริมให้เยาวชนไทยที่มีความสามารถพิเศษรักและเลือกอาชีพเป็นนักวิทยาศาสตร์มากขึ้น และมุ่งใช้ความรู้เพื่อการพัฒนาประเทศในอนาคต โครงการนี้ทำให้เยาวชนไทยมีเวทีสำหรับแสดงความสามารถด้านคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ในระดับนานาชาติ อีกทั้งทำให้เกิดการพัฒนาการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ ทั้งในโรงเรียนและมหาวิทยาลัย
การส่งผู้แทนนักเรียนไทยไปร่วมแข่งขันฯ ในระยะแรก โอลิมปิกวิชาการยังไม่เป็นที่รู้จักในสังคมไทย การเข้าร่วมแต่ละครั้งมีค่าใช้จ่ายสูงในการคัดเลือกและจัดส่งนักเรียนไปแข่งขัน แต่ได้รับการสนับสนุนด้านงบประมาณจากรัฐบาลยังไม่เพียงพอ เมื่อสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ทรงทราบ ก็ทรงพระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ และทรงพระกรุณารับเป็นองค์อุปถัมภ์โครงการจัดส่งผู้แทนประเทศไทยไปแข่งขันคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ ของ สสวท. ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๓๒ เป็นต้นมา

 

นอกจากนั้น ทรงมีพระปรารภให้ส่งนักเรียนเข้าร่วมการแข่งขันวิทยาศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศในสาขาวิชาอื่นๆ ด้วยทรงเห็นว่า การแข่งขันทางวิชาการระดับนานาชาติเช่นนี้ จะส่งเสริมการเรียนการสอนคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ให้มีมาตรฐานทัดเทียมกับนานาชาติ และยังส่งเสริมความร่วมมือทางวิชาการกับประเทศต่างๆ อีกด้วยในปี พ.ศ. ๒๕๔๒ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงพระกรุณาก่อตั้ง “มูลนิธิส่งเสริมโอลิมปิกวิชาการและพัฒนามาตรฐานวิทยาศาสตร์ศึกษา ในพระอุปถัมภ์สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ (สอวน.)” และทรงเป็นองค์ประธานของมูลนิธิฯ ด้วยทรงเล็งเห็นว่า การพัฒนาความรู้ความสามารถทางวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ของนักเรียนไทยให้มีมาตรฐานระดับสากลทั่วทั้งประเทศ นั้น จะต้องใช้เวลา และต้องดำเนินการระยะยาวอย่างต่อเนื่อง ทรงเห็นว่า เยาวชนไทยผู้มีความสามารถสูงที่ไปร่วมแข่งขันทางวิชาการในเวทีนานาชาติ ควรได้รับการพัฒนาต่อยอดเพื่อให้เป็นทรัพยากรบุคคลที่มีคุณค่าของชาติในอนาคตดังนั้น เพื่อสนองพระดำริในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ อาศัยมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ ๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๔๐ สำนักงบประมาณ จึงได้จัดสรรงบประมาณเป็นทุนการศึกษาต่อต่างประเทศ ให้แก่ผู้แทนประเทศไทยไปแข่งขันคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ จำนวน ๒๐ ทุน ตั้งแต่ปีงบประมาณ ๒๕๔๔ และเพิ่มเป็น ๓๒ ทุน ตั้งแต่ปีงบประมาณ ๒๕๕๖ โดยให้ สสวท. ปรับแผนโครงการพัฒนาและส่งเสริมผู้มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (พสวท.) ซึ่งเป็นโครงการที่ สสวท. ได้ดำเนินการมาก่อนตามมติคณะ รัฐมนตรีเมื่อวันที่ ๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๒๗ จึงเริ่มมีการจัดสรรทุนคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์โอลิมปิกเพิ่มเติมจากทุน พสวท.นับแต่ ปี พ.ศ. ๒๕๔๑ เป็นต้นมา สสวท. จึงได้บูรณาการโครงการสร้างนักวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์จากเยาวชนไทยที่ไปแข่งขันโอลิมปิกวิชาการระหว่างประเทศ เข้าเป็นส่วนหนึ่งของโครงการทุน พสวท. และหากผู้แทนนักเรียนที่ไปแข่งขันโอลิมปิกรับทุนไม่เต็มจำนวน ก็ได้ขยายโอกาสให้นักเรียนในโครงการโอลิมปิกวิชาการที่ผ่านการคัดเลือกรอบสุดท้าย ให้เป็นผู้มีสิทธิ์ได้รับการพิจารณาคัดเลือกให้รับทุนไปศึกษาต่อในต่างประเทศระดับปริญญาตรี-โท-เอก ด้วย ทั้งนี้ ภายใต้การดูแลของคณะกรรมการกำหนดนโยบายการดำเนินงานพัฒนาและส่งเสริมผู้มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

 

สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ ๒ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๑ มูลนิธิ สอวน. ได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงสืบสานพระปณิธานของสมเด็จป้า โดยทรงรับเป็นองค์ประธานมูลนิธิ สอวน. ตั้งแต่ วันที่ ๖ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๕๑ เป็นต้นมา

 

วันที่ ๒๓ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๓ นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณอย่างหาที่สุดมิได้ เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้อัญเชิญพระนามของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ เป็นชื่อทุนการศึกษาว่า “ทุนโอลิมปิกวิชาการ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์” จากการขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตของมูลนิธิ สอวน. ทั้งนี้ เพื่อน้อมรำลึกถึงพระเมตตาและพระกรุณาในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ที่ทรงสนพระทัย สนับสนุน และติดตามการพัฒนานักเรียนไทยในโครงการจัดส่งผู้แทนประเทศไทยไปแข่งขันคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ โอลิมปิกระหว่างประเทศ มาตั้งแต่เริ่มโครงการ รวมทั้งทรงมีพระดำริที่ก่อให้เกิดทุนโอลิมปิกวิชาการ นับเป็นเกียรติและกำลังใจสูงสุดแก่เยาวชนไทยและผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายในโครงการ เป็นการสร้างจิตสำนึกแห่งการประพฤติปฏิบัติตนให้เป็นประโยชน์ต่อส่วนรวม มุ่งนำความรู้ความสามารถมาช่วยยกระดับการพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของประเทศ และช่วยกันเพิ่มขีดความสามารถของประเทศในเวทีโลก ในโอกาสต่อไป

 

ด้วยเหตุผลอันเกี่ยวเนื่องจากการได้รับพระบรมราชานุญาตชื่อทุน ในการนี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ จึงได้มีคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการกำหนดนโยบายการดำเนินงานทุนโอลิมปิกวิชาการ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ เมื่อวันที่ ๔ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เพื่อดูแลทุนโอลิมปิกวิชาการฯ เป็นการเฉพาะ ให้แยกจากคณะกรรมการกำหนดนโยบายการดำเนินงานพัฒนาและส่งเสริมผู้มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ซึ่งในการประชุมครั้งที่ ๔ เมื่อวันที่ ๒๕ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ คณะกรรมการกำหนดนโยบายการดำเนินงานทุนโอลิมปิกวิชาการฯ ได้พิจารณากำหนดนโยบายเพื่อเป็นแนวทางการดำเนินงาน ดังต่อไปนี้

 


วัตถุประสงค์ของทุนโอลิมปิกวิชาการฯ

  1. เพื่อให้ผู้แทนประเทศไทยที่ไปแข่งขันคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ ได้ต่อยอดโดยได้รับทุนการศึกษาต่างประเทศตั้งแต่ระดับปริญญาตรีจนถึงระดับปริญญาเอก ในสาขาวิชาที่ตนเองมีความสามารถอย่างเต็มศักยภาพ
  2. เพื่อให้ได้บุคลากรที่มีความสามารถยอดเยี่ยม มาเป็นผู้นำวิชาการด้านคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของประเทศ

 


เป้าหมายของทุนโอลิมปิกวิชาการฯ

ได้นักวิจัยและนักวิชาการระดับแนวหน้า ในสาขาวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์และเทคโนโลยีที่เป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศ ปีละ ๓๒ คน


ผลที่คาดว่าจะได้รับ

ได้ทรัพยากรบุคคลที่มีความสามารถพิเศษทางคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ ปฏิบัติงานวิจัยและพัฒนาวิชาการด้านคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ในระดับแนวหน้า ที่จะช่วยเร่งให้เกิดการเปลี่ยนแปลงดังนี้

  1. หน่วยงานวิจัยและพัฒนา หรือหน่วยงานวิชาการขององค์การต่างๆ ในภาครัฐและเอกชน มีความเข้มแข็ง สามารถวิจัย พัฒนา และสร้างสรรค์ผลงานทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีขั้นสูง นำพาให้การวิจัยของไทยก้าวสู่ระดับแนวหน้า
  2. การวิจัยและพัฒนาทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นที่ยอมรับว่า เป็นกลไกหลักในภาคการผลิต รวมทั้งในการพัฒนาและการแก้ไขปัญหาการพัฒนาต่างๆ ทั้งในระดับประเทศและระดับโลก
  3.  เยาวชนไทยรุ่นหลังๆ มีแบบอย่างนักวิจัยและนักพัฒนาที่ดีมีความสามารถ ระดับแนวหน้า